STRES.XMC.PL

Jak radzic Sobie ze stresem w pracy i zyciu Codziennym ?

» Odporność na stres, reagowanie na stres

Każdy człowiek ma własny, różniący się od innych, poziom tolerancji na stres psychologiczny. Walka ze stresem może doprowadzić do zwiększenia odporności na dany rodzaj stresu ( np. ktoś, kto wielokrotnie występuje publicznie może uodpornić się na ten rodzaj stresu i przeżywać go o wiele słabiej niż ktoś, kto nie ma takiego doświadczenia w kontaktach z ludźmi ). Każdy człowiek jest w stanie radzić sobie z inną “porcją” stresu, ale odporność każdego z nas ma jednak granice. Istnieje tzw. Optymalny poziom stresu, który zapewnia maksimum wydajności. Wiele osób działa nawet lepiej w warunkach stresu niż w tzw. Warunkach normalnych. Łatwość ulegania stresowi oraz sposób i czas opanowania reakcji stresowych zależą od bardziej trwałych cech człowieka takich jak wrażliwość emocjonalna, odporność na zakłócenia, wytrzymałość, wydolność, które z kolei determinowane są przez cechy temperamentu czy właściwości układu nerwowego człowieka. Jednakże to, jak ostatecznie człowiek poradzi sobie ze stresem i sytuacją, która go wywołała, zależy zgodnie z teorią Lazarusa od poznawczej oceny zmian, które zaszły w otoczeniu.
Wśród psychologów istnieje dosyć duża zgodność co do tego, jakie czynniki mogą wywoływać stres. Trudniej o jednomyślność w ustaleniu, od czego zależy odporność człowieka na stres. Ważną rolę w jego tolerancji odgrywa osobowość człowieka, a zwłaszcza jego temperament. Wśród wielu cech temperamentalnych związanych z odpornością człowieka na stres. Jan Strelau wymienia m. in. introwersję, ekstrawersję, neurotyczność, cechę lęku, poszukiwanie wrażeń i reaktywność. Ekstrawertycy, jak wiadomo, to osoby towarzyskie, chętnie przybywające wśród innych ludzi ( odwrotnie niż introwertycy ).

(more…)

» Sposoby definiowania frustracji

Sposoby definiowania frustracji, stresu i sytuacji trudnej :
Hans Selye, twórca znanej teorii stresu opublikowanej w 1936 roku, uważa stres za zjawisko biologiczne, stanowiące niespecyficzny sposób reakcji organizmu na jakiekolwiek stawiane mu wymagania : fizyczne, psychiczne lub somatyczne, które mogą być traktowane jako następstwo każdego, pozytywnego lub negatywnego zdarzenia, wobec którego staje człowiek. A zatem, wbrew rozpowszechnionym poglądom stres nie wiąże się tylko z przykrymi przeżyciami, ale może być przeżyty także przez człowieka, który niespodziewanie zakochał się.
Pojęcie stresu nie jest jednoznaczne i dlatego w różny sposób bywa definiowane i wyjaśniane. Można wykazać trzy odmienne sposoby określenia stresu, które niekoniecznie muszą się wzajemnie wykluczać.
– pierwsze podejście traktuje stres jako odpowiedź organizmu na szkodliwe bodźce albo inaczej, jako reakcję na jakiekolwiek wymagania fizyczne lub psychiczne, stawiane organizmowi
– drugie podejście opisuje stres z punktu widzenia oddziaływań środowiska ( otoczenia ) i w ten sposób traktuje stres jako różnego rodzaju sytuacje trudne
– trzecie podejście, które rozwinęło się stosunkowo późno ujmuje stres jako reakcję wynikającą z braku ?odpowiedzialności” pomiędzy jednostką a jej otoczeniem ( środowiskiem ) biologicznym i ( lub ) społecznym

O sytuacji trudnej ( stresie psychologicznym ) mówimy wtedy, gdy brak jest odpowiedzialności pomiędzy zadaniem, czynnościami i warunkami zewnętrznymi i/lub wewnętrznymi człowieka. Na przykład, kiedy małe dziecko próbuje bez powodzenia wydostać się z łóżeczka otoczonego ochronną siatką, to można powiedzieć, że mamy tu do czynienia z sytuacją braku odpowiedzialności pomiędzy pragnieniem dziecka, czyli wydostaniem się na zewnątrz, warunkami określonymi istnieniem przeszkody ( w postaci siatki ) oraz słabością fizyczną dziecka i wreszcie czynnościami, jakie potrafi ono wykonać ( są one niewystarczające do pokonania przeszkody ). O sytuacji trudnej możemy powiedzieć, że jest trudna obiektywnie, jeżeli warunki przewyższają stopniem trudności okoliczności normalne dla określonego działania. Są to sytuacje trudne dla wszystkich ludzi np. powódź, katastrofa, brak żywności w kraju itp. sytuacją trudną subiektywnie może być taka, kiedy mimo normalnych warunków człowiek nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb czy osiągnąć zamierzonego rezultatu w swoim działaniu.
Najczęściej wymienia się następujące rodzaje sytuacji trudnych : deprywacja, przeciążenie, utrudnienie, zagrożenie i specyficzne sytuacje trudne określane jako konflikty motywacyjne ( wszystkie stanowią obciążenie dla człowieka ).
Deprywacja to taka sytuacja, kiedy brakuje lub jest znacznie ograniczony dostęp do podstawowych czynników niezbędnych do normalnego funkcjonowania, do zaspokojenia potrzeb biologicznych np. brak tlenu, wody, pokarmu, wrażeń zmysłowych, snu itp., albo potrzeb psychicznych np. sytuacja izolacji, osamotnienia, pokrzywdzenia itp. Warto wiedzieć, że długotrwała i bardzo silna deprywacja ( także potrzeb psychicznych ) może doprowadzić do śmierci organizmu. Szczególnym rodzajem deprywacji jest zanik wartości i związana z nim utrata poczucia sensu życia ( w skrajnych sytuacjach stanowi to jedną z przyczyn zamachów samobójczych).

(more…)

» Często Występujące Przyczyny Stresu

Przedstawię teraz niektóre często występujące przyczyny stresu pracy.
Wyróżnia się przyczyny fizyczne takie jak:
Najczęstszą przyczyną stresu jest hałas. Robotnicy pracujący w hałasie: traktorzyści, operatorzy młotów pneumatycznych, operatorzy pił łańcuchowych czy kotlarze już dawno przekonali się do środków ochrony uszów. Nie bez znaczenia są też źródła hałasu w domach, jak na przykład odkurzaczy, pralek automatycznych, robotów domowych, a także zbyt głośnych radioodbiorników u sąsiadów. Należy tez wymienić szkody wywołane przez dyskoteki.
Mniej wiadomo o tym, że szkodliwa może być również nadmierna cisza! Brytyjskie koleje miały do czynienia z tym problemem przy budowaniu nowoczesnych wagonów. Pierwotnie stopień nieprzepuszczalności dźwięku był tak wysoki, że w cichym wnętrzu zbyt łatwo było słyszeć cudze rozmowy. Trzeba było przywrócić nieco hałasu, aby zapobiec odwracaniu uwagi przez innych pasażerów i umożliwić względnie spokojne czytanie, rozmowę czy myślenie.
Również zmęczenie wywołuje stres ponieważ obniżania się możliwości efektywne­go działania. Na początku zmęczenia możemy sobie nie zdawać sprawy z tego, że nasza sprawność się obniża. I popełniamy kosztowne błędy czy zaniedba­nia. Bardziej niechętnie wysłuchujemy krytycznych uwag od innych o swojej efektywności. Zanika również możliwość trafnej oceny naszej efektywności, a także psychiczna odporność.
Kolejną przyczyną jest praca zmianowa która pozwala na wykonywanie innych prac w wolnym czasie w efekcie źle jest wykonywana praca podstawowa jak i ta dodatkowa. Niewielu menedżerów pracuje na zmiany, ale niektórzy nich pracują bardzo długo. Nie wiedząc, że praca w późniejszych godzinach nie jest efektywna ze względu na zmęczenie. W przypadku pracy zmianowej lepiej jest przez dłuższy okres pracować nocami, później zrobić dłuższą przerwę, a następnie przez długi czas pracować w ciągu dnia, niż wprowadzać zmiany co kilka dni.
Zmiana rytmu dobowego w wyniku zmian stref czasowych pro­wadzi do szczególnego rodzaju zmęczenia. Wówczas nie powinno się podejmować ważnych decyzji bez wcześniejszego 24 godzinnego odpoczynku.
Temperatura i wilgotność powietrza również powinny być przedmiotem kontroli. Można znieść więk­sze różnice temperatur przy niższej wilgotności. Wskazuje się, że korzystnie działa zwiększenie poziomu ujemnych jonów w powietrzu.
Inną przyczyną jest ilość pracy częstokroć zbyt duża. Również wymagania stawiane pracownikowi mogą przekraczać jego możliwości lub tempo pracy dla niego być zbyt duże.
Może stresować za mało pracy jak i powolne jej tempo. Również stawianie niskiego poziomu umiejętności np. absolwentom wyższej uczelni lub zdolnym pracownikom. Ludzie którzy mają zbyt mało do roboty, mogą wypełniać czas zajmując się intrygami.
Kolejna przyczyna to istota pracy. Pierwszy dzień na nowym stanowisku lub w nowym miejscu pracy powoduje wiele niepewności i wywołuje stres. Poczucie osobistego zagrożenia może być wynikiem np. tego, że twój szef stoi zbyt blisko ciebie w trakcie rozmowy z tobą. Twój poziom stresu ulegnie podwyższeniu jeśli uznasz, że jesteś przedmiotem nadmiernej kontroli. Przyczyną problemów może być także zbyt niski poziom zagrożenia. Jeśli za nie przestrzeganie obowiązujących wzorców nie ponosisz odpowiedzialności, poziom naszej pracy ulegnie obniżeniu. Istotne jest ustalenie tempa pracy. Niemożność ustalania własnego tempa jest poważnym źródłem stresu a co za tym idzie nasza efektywność może na tym ucierpieć.
Bardzo często narzekamy na to co nas ogranicza. Gdy jednak zniesie się przepisy i regulaminy to dla jednych jest to rzeczywistym wyzwoleniem a dla innych dużą niepewnością i stresem a nawet całkowitą nie możnością działania. Jeśli nie ma żadnych reguł wielu ludzi po prostu ma poczucie zagubienia i nie potrafi się poruszać. Wielu menadżerów którzy byli świetnymi pracownikami wspinając się po szczeblach kariery i osiągnięciu szczytu nie są wcale pewni co powinni robić, gdyż nagle okazuje się, że nie ma nikogo kto by nimi pokierował. Ich reakcja może polegać na całkowitym bezruchu w wykonywaniu jedynie minimum tego czego trzeba aby uniknąć kłopotów.
Nie tylko w pracy narażeni jesteśmy na stres. Również w domu napotykam wiele problemów, od utraty bliskiej osoby do niezgody w małżeństwie, często związanej z problemami finansowymi. Takie kłopoty mogą silnie oddziaływać na efektywność we wszystkich dziedzinach życia.
Zmiana miejsca zamieszkania jest coraz częściej występującą przyczyną trudności rodzinnych. Może się to zdarzyć gdy jedno z dwojga małżeństwa otrzymuje awans lub dostaje nową lepszą pracę co wiąże się ze zmianą miejsca zamieszkania. Pojawia się wówczas pytanie kto ma pierwszeństwo i kto powinien zrezygnować z dotychczasowego życia (praca, szkoła) czy może po prostu rozstanie. To może wywierać poważne napięcia w rodzinie, a rozwiązanie może mieć wpływ na karierę jednego lub obydwojga małżonków, pomijając wszelkie możliwe problemy osobiste.
Inne czynniki wchodzące w skład naszego środowiska czy otoczenia, generujące stres to: tłok, ograniczone poczucie prywatności, nie wystarczająca przestrzeń życiowa, bałagan, nieporządek, zła organizacja w miejscu pracy, zanieczyszczenie środowiska.
Rzadko uświadamiamy sobie, że źródłem nieprzyjemnych doznań mogą być produkty żywnościowe które spożywamy jak np.: kofeina, która podnosi poziom hormonu stresu, utrudnia sen i może zwiększać drażliwość, nadmierna ilość słodyczy jak również nadmiar soli która wywołuje wzrost ciśnienia krwi i uczucie stresu.
Poza wyżej wymienionymi źródłem stresu może być niezrównoważona dieta (obfitująca w pewne składniki a pozbawiona innych). Natomiast w przypadku otyłości organizm narażony jest na dwojaki stres fizyczny (obciążający narządy wewnętrzne) oraz emocjonalny (brak zadowolenia z obrazu siebie).

» Stres jako nieswoista reakcja organizmu.

Stres ( np. w pracy) jako nieswoista reakcja organizmu.
Czym jest ten tajemniczy i manipulujący nami stres? Stres kontroluje reakcje ciała, wpływa na wydajność pracy, efektywność działania. Stres inspiruje do życia, ale jest też odpowiedzialny za jego szybki, nagły koniec: śmierć pod wpływem stresu. Stres w najogólniejszym ujęciu to “nieswoista reakcja organizmu na wszelkie stawiane mu zadania”.
– Stres jest to stan wzmożonej gotowości i nadmiernego pobudzenia organizmu, by lepiej, skuteczniej i efektywniej zadziałać. Nie jest to zjawisko całkiem negatywne. Bez stresu nie potrafimy żyć. Stres można by nazwać przyprawą życia.
– Stres – jest to reakcja na docierające do człowieka bodźce. Bodźce te pobudzają podwzgórze i przysadkę mózgowa, by tak stymulowały nadnercza, by one z kolei poprzez hormony kory nadnerczy przyśpieszały akcje serca i częstość oddechu, powodowały wzmożenie lepkości krwi, podwyższały poziom glukozy, cholesterolu i innych wysokoenergetycznych substancji w krwiobiegu. To wszystko dzieje się po to, by organizm człowieka w sytuacjach stresowych umiał przygotować się do walki bądź do ucieczki.
– Stres to nieswoista reakcja mobilizująca (uaktywniająca i przyspieszająca) pracę całego aparatu fizjologicznego i psychicznego człowieka. Jeśli taka reakcja występuje często, wywołuje określone psychofizjologiczne szkody. Tym co wywołuje mobilizację (a więc stresorem) może być zarówno zmiana temperatury otoczenia, wirus, uszkodzenie ciała, jak i emocjonalne przeżycia (lek, gniew, depresja).
Stan stresu (np. w pracy) i jego następstwa:
Podwyższenie się ogólnego poziomu aktywacji organizmu, wzrost zgeneralizowanego pobudzenia (activation, arousal) . Struktury odpowiedzialne (Układ siatkowaty mózgu, emocyjne części struktur podkorowych) Pojawienie się silnych emocji, z reguły mających negatywne zabarwienie afektywne). Strach, lęk, niepokój, panika, przerażenie, zależności od występowania elementów frustracji – irytacja gniew, złość, depresja, przygnębienie… Pojawienie się motywacji do przezwyciężenia stresu. Stresy przyjemne, wyładowanie adrenaliny jako ?ekscytator” .Należy nadmienić, że oprócz stresów szkodliwych są stresy przyjemne, które działają korzystnie (niemal leczniczo, a na pewno energetycznie) na organizm. Do takich należą np.: osiągnięcie sukcesu, zaskakująco korzystny obrót wydarzeń, zaspokojenie silnego pragnienia, przeżycie wzniosłego uczucia, wyczyny sportowe..

(more…)

» Jak radzić sobie ze stresem?

Najpierw zastanowimy się nad sugestiami jakie wypływają z teorii Lazarusa i Falkman. Natomiast w dalszej części podamy określone wskazówki dotyczące życia codziennego, które pozwolą na zmniejszenie częstotliwości i intensywności doznawania negatywnych emocji. Jak pamiętamy, Lazarus i Falkman stwierdzają, że człowiek znajdując się w konkretnej sytuacji dokonuje oceny pierwotnej i wtórnej. Spostrzega i interpretuje sytuację, a także zastanawia się nad własnymi możliwościami sprostania okolicznościom w jakich się znalazł. Ze stwierdzenia tego wynika szereg implikacji praktycznych. Przede wszystkim ważnym jest stopień uświadomienia sobie własnego stanu emocjonalnego oraz okoliczności, które go wywołały. Trzeba pamiętać, że silne emocje sprawiają, że nasz sposób spostrzegania rzeczywistości staje się zawężony, a tym samym zniekształcony. Powstaje tendencja do reagowania już przy pojawieniu się pierwszego sygnału informacji, bez dokładniejszej wiedzy o całej sytuacji. Często ludzie reagują z jednakową siłą na zdarzenia, które obiektywnie różnią się znaczeniem. Pożytecznym jest więc, uświadomienie sobie hierarchii problemów, zadawanie pytania: “0 co właściwie chodzi?” Próba spojrzenia na sprawę pod wieloma kątami, szukanie wielu możliwych odpowiedzi na pytanie: “dlaczego?”, pozwoli na bardziej obiektywną ocenę zdarzenia. które nas dotknęło. Bardzo ważną jest także refleksja nad tym, jaki mamy bezpośredni wpływ na zmianę danej sytuacji. Potoczne obserwacje wskazują bowiem, że ludzie często tracą wiele energii i czasu na działania, które w niewielkim tylko stopniu zmieniają rzeczywistość. To wstępne rozróżnienie powinno mieć zasadnicze znaczenie dla wyboru strategii działania. Problem ten wiąże się ściśle z prawidłową samooceną. Uświadomienie sobie własnych pozytywnych i negatywnych cech pozwoli m.in. na przewidywanie własnych reakcji w konkretnych okolicznościach, a także na unikanie niektórych sytuacji, o których wiemy, że mają dla nas charakter stresowy. Nasuwa się pytanie: “A co robić wtedy, gdy mimo naszych zabiegów, doszło do wzbudzenia silnych, negatywnych emocji?” Składniki wegetatywno – somatyczne takich emocji prowadzą do nagromadzenia energii w organizmie, która nie spożytkowana może mieć niekorzystne konsekwencje. Energię tę można rozładować poprzez różne formy aktywności fizycznej takie jak: spacer, jogging, imprezy karaoke jazda na rowerze, praca w ogródku czy inna praca fizyczna na świeżym powietrzu. Skuteczną metodą pozytywnego wpływania na stan psychofizyczny są także ćwiczenia relaksująco – koncentrujące. Opanowanie tej metody pozwala na rozluźnienie dowolnych grup mięśni, uzyskanie równowagi psychicznej i uspokojenie reakcji fizjologicznych.

(more…)