STRES.XMC.PL

Jak radzic Sobie ze stresem w pracy i zyciu Codziennym ?

» Stres Psychologiczny i Jego Następstwa

Psychologiczne reakcje stresowe u człowieka są złożone, a samo pojęcie “stresu” ma dwa znaczenia. Z jednej strony jako czynniki zewnętrzne, które utrudniają lub uniemożliwiają człowiekowi zaspokojenie potrzeb i wykonanie zamierzonych zadań, stanowiące zagrożenie dla jednostki lub wpływające na obniżenie poczucia własnej wartości ( np. zbyt wysokie wymagania stawiane człowiekowi lub poddanie go surowej ocenie ). Z drugiej strony stresem nazywa się zmiany zachodzące pod wpływem tych czynników przede wszystkim w procesach emocjonalnych i motywacyjnych oraz związane z tym zmiany w sprawności i kierunku działania. Te ostatnie polegają na zastępowaniu dotychczasowego celu jakimś innym ( np. niepowodzenie na egzaminie wstępnym może spowodować rezygnację z dalszych prób i zajęcie się czymś innym np. pracą ). Zmiany stresowe utrzymują się przez pewien czas po ustąpieniu przyczyn, które je wywołały, a bardzo silny i długotrwały stres może doprowadzić do głębokich zmian w osobowości człowieka.
Pojęcie stresu psychologicznego rozumianego jako zmiany w psychologicznych mechanizmach regulacyjnych ( takich jak procesy poznawcze, emocje czy motywacja ) nawiązuje do pojęcia stresu biologicznego.
Janusz Reykowski określił trzy fazy stresu psychologicznego, biorąc pod uwagę stopień jego natężenia. W pierwszej z nich, zwanej fazą mobilizacji, następuje aktywizacja procesów psychologicznych, np. sprawniej przebiegają procesy spostrzegania i myślenia, reakcje są szybsze i bardziej intensywne, zachowanie zmienia się adekwatnie do sytuacji. Koncentrując się na zadaniach człowiek próbuje zwalczyć stres, który w tej fazie nie osiąga jeszcze zbyt dużego nasilenia. W drugiej fazie, fazie rozstrojenia, na skutek przedłużającego się stresu i wzrostu jego natężenia następuje obniżenie poziomu czynności psychicznych, trudno jest skupić uwagę, myśleć logicznie, przewidywać skutki własnego działania. Często pojawia się zahamowanie i schematyzm w działaniu, niekiedy bezradność. Przeżywane emocje wymykają się spod kontroli i człowiek przejawia wyraźne oznaki strachu i gniewu. W trzeciej fazie, fazie destrukcji, żadna czynność nie jest wykonana poprawnie, człowiek staje się niezdolny do adekwatnej oceny sytuacji, często gwałtownie obniża się poziom jego motywacji do działania i radzenia sobie z sytuacją, co może prowadzić do rezygnacji z dalszego działania ( mówi się wtedy, że człowiek “poddaje się” , “załamuje” ). W tej fazie ujawniają się niekiedy zachowania takie jak gwałtowne poszukiwanie pomocy, płacz, ucieczka albo agresja skierowana przeciwko innym ludziom lub przedmiotom, albo też przeciwko sobie. Stres psychologiczny powodować może różne jakościowo zmiany np. fizjologiczne, zmiany w procesach psychicznych (świadomości ) np. strach, poczucie zagrożenia oraz zmiany w zachowaniu się.

(more…)

» Sposoby definiowania frustracji

Sposoby definiowania frustracji, stresu i sytuacji trudnej :
Hans Selye, twórca znanej teorii stresu opublikowanej w 1936 roku, uważa stres za zjawisko biologiczne, stanowiące niespecyficzny sposób reakcji organizmu na jakiekolwiek stawiane mu wymagania : fizyczne, psychiczne lub somatyczne, które mogą być traktowane jako następstwo każdego, pozytywnego lub negatywnego zdarzenia, wobec którego staje człowiek. A zatem, wbrew rozpowszechnionym poglądom stres nie wiąże się tylko z przykrymi przeżyciami, ale może być przeżyty także przez człowieka, który niespodziewanie zakochał się.
Pojęcie stresu nie jest jednoznaczne i dlatego w różny sposób bywa definiowane i wyjaśniane. Można wykazać trzy odmienne sposoby określenia stresu, które niekoniecznie muszą się wzajemnie wykluczać.
- pierwsze podejście traktuje stres jako odpowiedź organizmu na szkodliwe bodźce albo inaczej, jako reakcję na jakiekolwiek wymagania fizyczne lub psychiczne, stawiane organizmowi
- drugie podejście opisuje stres z punktu widzenia oddziaływań środowiska ( otoczenia ) i w ten sposób traktuje stres jako różnego rodzaju sytuacje trudne
- trzecie podejście, które rozwinęło się stosunkowo późno ujmuje stres jako reakcję wynikającą z braku ?odpowiedzialności” pomiędzy jednostką a jej otoczeniem ( środowiskiem ) biologicznym i ( lub ) społecznym

O sytuacji trudnej ( stresie psychologicznym ) mówimy wtedy, gdy brak jest odpowiedzialności pomiędzy zadaniem, czynnościami i warunkami zewnętrznymi i/lub wewnętrznymi człowieka. Na przykład, kiedy małe dziecko próbuje bez powodzenia wydostać się z łóżeczka otoczonego ochronną siatką, to można powiedzieć, że mamy tu do czynienia z sytuacją braku odpowiedzialności pomiędzy pragnieniem dziecka, czyli wydostaniem się na zewnątrz, warunkami określonymi istnieniem przeszkody ( w postaci siatki ) oraz słabością fizyczną dziecka i wreszcie czynnościami, jakie potrafi ono wykonać ( są one niewystarczające do pokonania przeszkody ). O sytuacji trudnej możemy powiedzieć, że jest trudna obiektywnie, jeżeli warunki przewyższają stopniem trudności okoliczności normalne dla określonego działania. Są to sytuacje trudne dla wszystkich ludzi np. powódź, katastrofa, brak żywności w kraju itp. sytuacją trudną subiektywnie może być taka, kiedy mimo normalnych warunków człowiek nie jest w stanie zaspokoić swoich potrzeb czy osiągnąć zamierzonego rezultatu w swoim działaniu.
Najczęściej wymienia się następujące rodzaje sytuacji trudnych : deprywacja, przeciążenie, utrudnienie, zagrożenie i specyficzne sytuacje trudne określane jako konflikty motywacyjne ( wszystkie stanowią obciążenie dla człowieka ).
Deprywacja to taka sytuacja, kiedy brakuje lub jest znacznie ograniczony dostęp do podstawowych czynników niezbędnych do normalnego funkcjonowania, do zaspokojenia potrzeb biologicznych np. brak tlenu, wody, pokarmu, wrażeń zmysłowych, snu itp., albo potrzeb psychicznych np. sytuacja izolacji, osamotnienia, pokrzywdzenia itp. Warto wiedzieć, że długotrwała i bardzo silna deprywacja ( także potrzeb psychicznych ) może doprowadzić do śmierci organizmu. Szczególnym rodzajem deprywacji jest zanik wartości i związana z nim utrata poczucia sensu życia ( w skrajnych sytuacjach stanowi to jedną z przyczyn zamachów samobójczych).

(more…)